Kijken naar wat er wél kan

Het was twee weken lang stil aan de Oosterlaan in Hollum. Op 4 november ging het licht uit bij de Plaats in navolging van zovelen in het dorp, op het eiland en ver, ver daarbuiten. Waar je in deze bizarre tijd misschien van geluk mag spreken als een sluiting zich tot twee weken beperkt, was het enige wekelijkse uitje van menig Plaats-bezoeker er ineens even niet meer. Men mist de plek waar je zo even binnen­stapt voor een praatje, bezinning, activiteit of gewoon goede koffie. Een raar moment voor het team achter de Pioniersplek om te beseffen hoe waardevol deze plek blijkt te zijn. Maar vooral een moment om de knop om te gooien en te kijken naar wat er wél kan.
 
Vanaf de allereerste coronamaatregelen tot aan de tijdelijke sluiting is het eigenlijk goed toeven in de Plaats. Het relatief nieuwe gebouw biedt voldoende ruimte om afstand te houden en de mogelijkheid om prima te ventileren. Met speciale looproutes kunnen de boekenmarken doorgang vinden en de Sing-inn wordt vervangen door ‘Muziek die je raakt’, waarbij men luistert naar de mooiste muziek maar zelf even niet zingt. De goedlopende activiteiten waarbij een maaltijd centraal staat werden wel al eerder gestaakt. Door alsmaar meer aangescherpte maatregelen én oplopende besmettingen is er uiteindelijk toch weinig keus; de Plaats kan het beste een tijdje dichtgaan. Pionierspredikant Sijbrand Alblas legt uit: ‘Dit leek ons nu het meest verstandig om te doen. De functie van de Plaats lijkt sterk op die van de buurthuizen. Als die moeten sluiten, dan gaan wij ook dicht. Al merkten we in de periode die daaraan vooraf ging dat de Plaats voor veel mensen nog het enige uitstapje in de week was.’
 
Sijbrand kon minder in gesprek met bezoekers dan normaal, maar juist die gesprekken waren misschien wel waardevoller dan ooit en werden enorm gewaardeerd. Dat de Plaats echt een plek voor iedereen is, werd hiermee nogmaals bevestigd. Precies dat deed het team van de Pioniersplek besluiten door te gaan met een aantal activiteiten. In de Oosterlaan brandt er dan misschien even geen licht, met inachtneming van de maatregelen en een snufje creativiteit kan er toch nog heel veel. Zo wordt er gewandeld met bewoners van De Stelp, de Amelander buitenlucht doet immers iedereen goed. De normaal goedbezochte Sing-Inn gaat digitaal door, zodat men vanuit de luie stoel mee kan zingen. En de jongste bezoekers van de Plaats halen hun hart op in het Holllumer bos met een speurtocht in het teken van de ark van Noach.
 
Ondertussen heeft de Plaats zijn deuren weer geopend en mag je weer écht binnenstappen. Al dan niet aangepaste activiteiten voor de komende tijd krijgen langzaam vorm, maar het is moeilijk om het winterprogramma nu te presenteren. Sijbrand: ‘We bekijken nu per week wat mogelijk is, neem bijvoorbeeld de Kunstmaand. Die ging niet door, maar we kunnen wel kunstenaars uitnodigen om aan de stamtafel te praten over kunst. Daarnaast is het plan om de Kerstmaaltijd, inmiddels al vaste prik in de Plaats, op te splitsen in twee dagen. Zo vermijden we drukte en kunnen we toch zoveel mogelijk mensen uitnodigen.’
 

De Plaats is écht af: tijd om het glas te heffen!

Amelander of badgast, 8 of 88; een uiteenlopende doelgroep weet De Plaats in Hollum intussen te vinden. Voor een bak koffie, een stiltewandeling, Sing inn of een goed gesprek. Echter feestelijk zijn de deuren nog niet geopend, daar komt 14 juni verandering in. Het glas wordt geheven op een nieuwe manier van kerkzijn; pionieren op Ameland. In vijf jaar transformeerde een ambitieus plan tot een plaats van verdieping.
 
Water wordt wijn
Open is De Plaats al een ongeveer een jaar, met veel respect voor de originele details is de boerderij aan de Oosterlaan daarvoor flink verbouwd. En hoewel er al tal van activiteiten werden georganiseerd, werd er achter de schermen ook nog hard gewerkt om de puntjes op de i te zetten. Van laatste kitrandjes tot tuin, en van decoratie tot praktische ruime schuur. Nu is het écht af en dat viert De Plaats met een feestelijke opening op 14 juni, vanaf 14.00 uur is iedereen welkom. Thema die middag is ‘Water wordt wijn’, dat staat voor een verfrissende smaak voor het kerkzijn op Ameland. Maar ook is dit een knipoog naar de vondst vorig jaar in de tuin van De Plaats, een verborgen welput van bijna vijf meter diep.
Na de feestelijke openingshandeling is er ruimte om de activiteiten zelf te beleven, of een proeverij zoals pionierspredikant Sijbrand het noemt: ‘gasten kunnen alle smaken van het pionieren ontdekken. Zo kan men meedoen aan een ministiltewandeling, of oefenen voor het openingslied in de Herenwegkerk. Dat zal later tijdens de opening ten gehore worden gebracht. Ook aan de jongste gasten is gedacht, zij hoeven zich geen moment te vervelen. Wel De Plaats bewonderen, maar sla je de activiteiten voor nu liever over? Dan blijft het een proeverij, maar dan met een lekker hapje en drankje.
Waar het begon
Het is begin 2014, wanneer de Kerkenraad start met de zoektocht naar een nieuwe manier van kerkzijn. Geïnspireerd door een onderzoek van de Noordelijke Hogeschool onder de eigen gemeenteleden en onder niet-kerkgangers blijkt dat de huidige wijze van kerkzijn veel mensen niet meer aanspreekt terwijl er wel degelijk behoefte is aan inspiratie en zingeving. Daarnaast blijkt het klassieke kerkgebouw drempelverhogend te werken, een ander gebouw zou wellicht goede mogelijkheden bieden.
Naar aanleiding van deze conclusies doet een werkgroep vanuit de kerk inspiratie op om tot een goed plan te komen, zo bezoeken ze verschillende bijeenkomsten op Terschelling en gaan langs bij Nijkleaster in Jorwerd. Er wordt intensief gesproken over een andere manier van kerkzijn, maar ook de sterke en zwakke punten van een kerkelijke gemeente komen aan bod. Uiteindelijk is de kerkenraad eruit: Ameland heeft alles in huis om een pioniersplek kans tot slagen te bieden. 
Silvia Stavleu zette samen met het bestuur de eerste stappen in dit vernieuwende maar ook spannende project. Namens de Protestantse Kerk Nederland (PKN) helpt ze in kaart te brengen wat er op het eiland gedaan kan worden voor jongeren en jongvolwassenen, een groep die steeds minder gezien wordt in de kerk. Echter ligt die kwestie, en een oplossing daarvoor, niet bij de jongeren zelf, concludeert Silvia: ‘Tijden veranderen, jongeren, en daarmee bedoel ik een leeftijd tot ongeveer 50 jaar, voelen zich niet meer aangetrokken tot de klassieke opzet van de kerk en komen er niet meer’. Ze luidt de noodklok en waarschuwt de Kerkenraad, dat het op deze manier niet goed gaat komen. Een gedegen plan om een ieder die wel lid is van de kerk, maar zich niet herkent in de huidige opzet weer te kunnen aanspreken, mag niet langer uitblijven.
Silvia legt de kiem voor een andere benadering van het geloof op Ameland, gericht op de toekomst: pionieren. Daarvoor is een eigen centrum noodzakelijk: ‘Het is juist zo belangrijk dat de Pioniersplek wordt losgetrokken van de kerk, met name omdat de jongeren daar niet meer komen. Een nieuw centrum kan je vanuit het niets opbouwen, en hoeft niet direct een associatie met de kerk uit te stralen’.
Verbouwing met respect voor geschiedenis
Piet Faber is nauw betrokken bij het Pioniersproject op Ameland. Hij weet nog goed dat het oog viel op De Plaats 5, tijdens de zoektocht van de werkgroep naar een eigen gebouw. ‘Deze boerderij was uitermate geschikt voor wat wij willen: een laagdrempelige ruimte, dicht bij de kerk en aan de rand van het dorp.’ Na twee rondes aan de onderhandelingstafel wordt De Plaats uiteindelijk op 17 maart 2017 gekocht. Werk aan de winkel! Tijd om stap voor stap de karakteristieke boerderij te transformeren in een heuse Pioniersplek. Terwijl de binnenkant van De Plaats volledig gestript wordt, begint duidelijk te worden dat het geheel zodanig verbouwd is dat het verband van het gebouw niet meer deugd. Piet: ‘Met spoed werd de draagconstructie in orde gebracht door dertien nieuwe schoren aan te brengen. Ook werd duidelijk dat de vloeren ten opzichte van elkaar veel te veel verschilden in hoogte en kwaliteit. En dan nog eens de aanwezigheid van een asbest dakbeschot’.
Ulbe Visser voert met zijn medewerkers tonnen aan sloopafval, beton en ook grond af. ‘Het is moeilijk te bevatten dat dit met elkaar zo’n honderd ton moet zijn geweest. Ulbe was in die periode van grote waarde als uitvoerder en raadsman’, aldus Piet. Nu er ruimte is ontstaan wordt er hard gewerkt aan de riolering, waterleiding en andere voedingen in de grond. Ook wordt er al nagedacht over hoe de inrichting eruit moet komen te zien, Ruth van der Most van Spijk van het gelijknamig ontwerpbureau wordt gevraagd om er zijn licht over te laten schijnen.
Na de Bouwvak van 2017 is het tijd om te beginnen met renoveren van de wanden en het dak. Een behoorlijke klus, die met veel gevoel voor kwaliteit en liefde voor het vak wordt uitgevoerd. Piet: ‘Uitgangspunt was een maximaal haalbare geluidisolatie en natuurlijk warmte-isolatie. Met een goed beheersbaar binnenklimaat door warmteterugwinning bij het ventileren. Een periode met veel overleg op de werkvloer, kort en doelgericht. Niet alleen met de timmerlieden maar zeker ook met de installateur en de schilder. Kortom een ideaal bouwteam dat alles in gezamenlijkheid tot stand bracht’.
Verwijzing naar de kerk
Dat er een bijzonder project gaande is, blijft ook niet onopgemerkt bij Egbert Hoogenberk van Harmonische Architectuur BV. Hij wil graag zelf een kijkje komen nemen in De Plaats en heeft een idee: ‘Waarom maken jullie niet een gewelf, als een verwijzing naar het kerkgebouw?’ Zijn idee komt compleet met schetsen en beschrijving en is op prachtige wijze gerealiseerd. Ook het ingenieuze ontwerp en vlakverdeling van de hoofdingang komt van zijn hand. Naast het prachtige gewelf en entree is er nog een regelrechte blikvanger in De Plaats. Klaas André van Bouwcombinatie Ameland metselde met veel vakmanschap een scheidingsmuur naar eigen idee: ‘Kruisverband, zo werden vroeger de steensmuren gemetseld, dat hoort hier’, zo zei hij. En het resultaat mag er zijn! Zo verstrijkt er een tijd van slopen, ontwerpen en weer opbouwen. Langzaam verdwijnen de stijgers om het gebouw en worden de puntjes op de i gezet.
Een plaats waar iedereen zich thuis moet voelen
Het voelde als een ware middag terug in de tijd voor de zestien 70-plussers, die aanschoven bij de eerste editie van 'Oäderwets metenander' vorig jaar. Een activiteit die direct aansloeg, en draait om nieuwe ontmoetingen, gezellig samen eten en een goed gesprek. Sijbrand: ‘De meeste mensen kennen elkaar wel natuurlijk, maar zouden misschien niet snel echt in contact komen: nu zitten ze naast elkaar en ontstaan mooie gesprekken!’ De groep eet met elkaar gerechten van toen, iets wat er vandaag de dag misschien niet meer dagelijks op het menu staat.
Hoewel er vandaag de dag veel verschillende soorten activiteiten worden georganiseerd , heeft Sijbrand wel degelijk een overkoepelend doel voor ogen: ‘Bij De Plaats moet iedereen zich welkom voelen, natuurlijk werken we vanuit het geloof maar zullen niemand gaan bekeren. Heel belangrijk bij alles dat we gaan organiseren, is dat we bouwen aan relaties met elkaar. Hieronder verstaan we zowel de eilanders als gasten die Ameland bezoeken, we willen iedereen de verdieping bieden waaraan behoefte is’.
Die verdieping vinden bezoekers al snel in de Stiltewandelingen. Tot bezinning komen, je hoofd leegmaken of juist eens ergens goed over nadenken. Sijbrand: ‘De prachtige natuur op het eiland benutten we optimaal voor een wandeling waarbij je de stilte over je heen laat komen’. Afsluitend verzamelt de groep zich in de Hervormde kerk van Hollum, voor een moment van gebed en zang. Juist die plek leent zich hiervoor perfect volgens Sijbrand Alblas: ‘Het is zo mooi om daar samen te komen, de plek waar we zoveel van het leven vieren en herdenken’.
Complexe tijd
Heel belangrijk is dat bezoekers van alle leeftijden hun weg vinden naar De Plaats, juist ook tieners. Een voorbeeld hierbij is de activiteit Rock Solid, waarbij de jongeren middels een spel of actueel thema op een vernieuwende wijze kennis maken met het geloof. ‘Tieners leven vandaag de dag best in een complexe tijd, er wordt veel van ze verwacht. Wij denken dat er behoefte is aan echt contact, op een heel andere manier contact maken met leeftijdsgenoten’, legt Sijbrand uit. Na verloop van tijd hoopt hij dat ook jongeren naast de geplande activiteiten, zich in de toekomst vrij voelen om zo De Plaats binnen te stappen, wanneer ze willen.
Regenboogzondag: Welkom!
Nu is het moment daar om samen te proosten op De Plaats die nu écht helemaal af is. Waar de Hervormde Gemeente Ameland iedereen ook heel graag voor uitnodigt, is de Regenboogzondag op 16 juni. In samenwerking met de andere Amelander kerken staat er die dag een speciale dienst op de agenda, een initiatief van de Stichting geloof en homoseksualiteit Friesland. Deze stichting heeft het doel om het klimaat voor homoseksuele mannen en vrouwen binnen de kerken te verbeteren, en doet dat onder andere met de zogenaamde Roze Zondagen. Als eerste Waddeneiland organiseert Ameland in juni deze dienst, maar dan wel met een Amelands karakter.
Sijbrand: ‘Het is prachtig dat we op Ameland zo gastvrij zijn, ongeacht iemands seksuele geaardheid. Maar dit is niet overal vanzelfsprekend, we moeten verder kijken dan Ameland en het organiseren van een Regenboogzondag is een mooie manier om hiermee bezig te zijn. Een initiatief dat door de kerken op het eiland breed gedragen wordt!’ Thema voor deze dienst, waarbij veelkleurigheid en gastvrijheid sleutelwoorden zijn, is ‘Welkom!’ en begint om 11.00 in de Nederlands Hervormde Kerk in Hollum.
 

Winter in zicht met een goedgevulde agenda

‘Het was boven verwachting, ik ben heel tevreden!’, aldus Pionierspredikant Sijbrand Alblas, terugkijkend op de eerste zomer nadat De Plaats opende. Hét moment om te kijken of naast Amelanders, ook toeristen de Pioniersplek aan de Oosterlaan wisten te vinden. Dat bleek wel degelijk het geval, met een geslaagde zomer als resultaat.

’t Is weer voorbij, die mooie zomer
De Plaats zette breed in, de afgelopen maanden. Jong en oud werden bediend met uiteenlopende activiteiten. Zo waren er de drukbezochte kindermiddagen, waarbij de jonge bezoekers (tot 12 jaar) samen met hun ouders, grootouders of verzorgers kwamen om op een speelse manier een Bijbelverhaal te ontdekken. Zinzoekers kwamen goed aan hun trekken met de wekelijkse stiltewandelingen, van alle belangstelling bleef Sijbrand een specifieke bezoeker goed bij; ‘Er kwam iemand speciaal vanuit Emmeloord naar Ameland voor de stiltewandeling, dat zijn natuurlijk hele mooie dingen’.
De wandelingen starten in De Plaats waar men geïnspireerd raakt door een verhaal uit de Bijbel. Vervolgens gaat de groep, die varieert van enkele tot tien deelnemers, de natuur in om ongeveer een uur te wandelen in stilte. Terug in De Plaats zijn er soep en broodjes. Muziekliefhebbers haalden hun hart op bij de Sing-inn, waar onder gitaarbegeleiding werd gezongen uit tal van bundels. ‘Er ontstond een mooie mix van eilanders en toeristen, dat is natuurlijk super!’
Op naar de winter
Nu de prachtige (en lange) zomer langzamerhand heeft plaatsgemaakt voor de herfst, is de activiteitenagenda voor het najaar in De Plaats alweer goedgevuld. Allereerst zal de focus op jongeren liggen, een doelgroep die belangrijk is voor De Plaats. Het Pionieren is immers ontstaan voor iedereen die de kerk niet (meer) bezoekt, daarin heeft de jeugd een belangrijk aandeel. Speciaal voor tieners is er Rock Solid; een interactieve activiteit die naast het geloof ook vooral draait om verbinding en praten over actuele onderwerpen. Nieuw is ook ‘Meet and Millenials’, gericht op twintigers en dertigers. De basis bestaat uit samen eten, gezelligheid en elkaar ontmoeten. Sijbrand: ‘Hoe deze activiteit zich verder zal ontwikkelen zal de tijd leren, we willen luisteren naar de behoeftes van de bezoekers. Wat vinden ze belangrijk? Waar praten ze graag over?’
Om het Pionieren op Ameland verder te kunnen ontwikkelen, volgde het team begin oktober een Pionierstraining aan de vaste wal. In Soesterberg stond ditmaal het thema ‘Liefhebben en Dienen’ centraal. Een weekend vol workshops en ontmoetingen met andere Pioniersgroepen, leverde een rijke bron van inspiratie en inzichten voor de eigen activiteiten op.
Samen eten in De Plaats blijft staan op het programma. Zowel Oäderwets Metenander, gericht op ouderen, als Pas op De Plaats, voor iedereen, zijn activiteiten die voor de zomer al een succes waren en ook tijdens de winter worden georganiseerd. ‘Tijdens de koude dagen kan je zo wat extra energie bijtanken’, aldus Sijbrand. Ook de stiltewandeling blijft, al wordt er nagedacht over de mogelijkheden voor een kortere variant. ‘Op dit moment wandelen we een uur, een mooie tijd om echt in stilte te komen. Echter is dat behoorlijk lang wanneer je minder goed ter been bent. Daarom zijn we aan het kijken of we ook een wandeling van bijvoorbeeld een half uur kunnen organiseren.’
Oäderwets Metenander in kerstsfeer
Nu de dagen steeds korter worden en het kwik geleidelijk daalt, komen de feestdagen in zicht. Hét moment voor een speciale ‘Oäderwets Metenander’ in kerstsfeer, waar jong en oud elkaar zullen ontmoeten. Tijdens het diner op vrijdag 14 december dragen de deelnemers van de jeugdactiviteiten namelijk hun steentje bij, om er zo een gezellige avond ‘metenander’ van te maken.
 

Van stiltewandeling tot spelletjesavond: een Plaats voor iedereen

De laatste hand wordt gelegd aan De Plaats in Hollum, om als volwaardige Pioniersplek te kunnen dienen heeft er een flinke metamorfose plaatsgevonden in het karakteristieke pand aan de Oosterlaan. Nog voor de opening is al van start gegaan met de eerste activiteiten, zo werd er 'Oäderwets metenander' gegeten: een succes! Als het aan Pionierspredikant Sijbrand Alblas en de vrijwilligers van De Plaats ligt worden daar zo snel mogelijk een flink aantal activiteiten aan toegevoegd. Wat kunnen we zoal verwachten?
'Oäderwets metenander'
Het voelde als een ware middag terug in de tijd voor de zestien 70-plussers, die onlangs aanschoven in het Melkkannetje te Hollum voor de eerste editie van ‘Oäderwets metenander’. Een maandelijkse activiteit waarbij nieuwe ontmoetingen, gezellig samen eten en een goed gesprek centraal staan. Sijbrand: ‘De meeste mensen kennen elkaar wel natuurlijk, maar zouden misschien niet snel echt in contact komen: nu zitten ze naast elkaar en ontstaan mooie gesprekken!’ De groep eet met elkaar gerechten van toen, iets wat er vandaag de dag misschien niet meer dagelijks op het menu staat. Wanneer De Plaats straks open is, kan er ook nog eens ‘metenander’ gekookt worden. Om het gevoel van vroeger tot een geheel te maken worden er liederen van weleer  gezongen, maar minstens zo belangrijk is het in gesprek komen met elkaar. ‘Het mooie hierbij is dat waarover gepraat wordt, echt ontstaat door de samenstelling van de groep.’
Plek voor iedereen
Hoewel er binnenkort de meest uiteenlopende activiteiten moeten gaan plaatsvinden, heeft de Pionierspredikant wel degelijk een overkoepelend doel voor ogen: ‘Bij De Plaats moet iedereen zich welkom voelen, natuurlijk werken we vanuit het geloof maar zullen niemand gaan bekeren. Heel belangrijk bij alles dat we gaan organiseren, is dat we bouwen aan relaties met elkaar. Hieronder verstaan we zowel de eilanders als gasten die Ameland bezoeken, we willen iedereen de verdieping bieden waaraan behoefte is.’
Ook de tweede activiteit die al begonnen is, Pas op De Plaats, draait om de maaltijd met een goed gesprek, maar dan voor alle leeftijden. Sijbrand: ‘Juist die mix met jong en oud brengt veel moois tot stand. De groep komt met elkaar in gesprek door bijvoorbeeld kaartjes met levensvragen, of een centraal thema voor die dag’. De bedoeling is ook dat toeristen met dit soort activiteiten De Plaats weten te vinden en zich vrij voelen om binnen te stappen.
Tot bezinning komen, je hoofd leegmaken of juist eens ergens goed over nadenken; het moment voor een flinke wandeling. Sijbrand: ‘De prachtige natuur op het eiland willen we binnenkort graag benutten voor een wandeling waarbij je de stilte over je heen laat komen.’ Afsluitend verzamelt de groep zich in de Hervormde kerk van Hollum, voor een moment van gebed en zang. Juist die plek leent zich hiervoor perfect volgens Alblas: ‘Het is zo mooi om daar samen te komen, de plek waar we zoveel van het leven vieren maar ook herdenken’.
Behoefte aan contact
Alle doelgroepen moeten straks hun weg kunnen vinden naar De Plaats, juist ook tieners. Een voorbeeld hierbij is de activiteit Rock Solid, waarin de jongeren middels een spel of actueel thema op een vernieuwende wijze kennis maken met het geloof. ‘Tieners leven vandaag de dag best in een complexe tijd, er wordt veel van ze verwacht. Wij denken dat er behoefte is aan echt contact, op een heel andere manier contact maken met leeftijdsgenoten’, legt Sijbrand uit. Na verloop van tijd hoopt hij dat ook jongeren naast de geplande activiteiten, zich de toekomst vrij voelen om zo De Plaats binnen te stappen, wanneer ze willen.
Sijbrand zag tijdens zijn werk als Pionierspredikant elders in het land al hoe activiteiten voor jonge gezinnen aansloegen, en hoopt die doelgroep zo snel mogelijk op Ameland ook te kunnen aanspreken: ‘In De Lier, en ook al andere plaatsen, wordt er een zogenaamde Kliederkerk gehouden. Eigenlijk is het principe simpel, de kinderen gaan knutselen terwijl er een korte viering met Bijbelverhaal voor de ouders is. De exacte invulling staat natuurlijk nog geheel open, maar het is vooral heel erg leuk om iets te doen met het hele gezin!’ Ook filmavonden zullen hoogstwaarschijnlijk toegevoegd worden aan de mooie lijst van activiteiten. Voor de zanglijsters onder ons staat binnenkort ‘Sing inn’ op de planning, verzoeknummers en eigen instrumenten zijn zeer welkom! Liever lezen? De verdiepingskring rondom een goed boek is inmiddels gestart. Sijbrand: ‘maar natuurlijk moet De Plaats ook gewoon een plek worden voor een gezellige spelletjesavond!’
 

Een Plaats voor verdieping

Slechts op steenworp afstand van de Nederlandse Hervormde kerk in Hollum, verrijst een plek met gelijkenis maar wellicht nog meer verschil. De Plaats is een Pioniersplek en boegbeeld voor de onlangs benoemde Pioniersgemeente, maar bovenal een plek voor iedereen die op zoek is naar verdieping, een goed gesprek of gewoon een bak koffie. Silvia Stavleu zette samen met het bestuur de eerste stappen in dit vernieuwende maar ook spannende project. Hanneke Wansink zit vol creatieve ideeën en kan niet wachten om te werken aan een totaal andere manier van geloof benaderen.
 
Het is precies drie jaar geleden, als Silvia in contact komt met de kerkenraad op Ameland. Namens de Protestantse Kerk Nederland (PKN) helpt ze in kaart te brengen wat er op het eiland gedaan kan worden voor jongeren en jongvolwassenen, een groep die steeds minder gezien wordt in de kerk. Echter ligt die kwestie, en een oplossing daarvoor, niet bij de jongeren zelf, concludeert Silvia: ‘Tijden veranderen, jongeren, en daarmee bedoel ik een leeftijd tot ongeveer vijftig jaar, voelen zich niet meer aangetrokken tot de klassieke opzet van de kerk en komen er niet meer.’ Ze luidt de noodklok en waarschuwt de kerkenraad, dat het op deze manier niet goed gaat komen. Een gedegen plan om een ieder die wel lid is van de kerk, maar zich niet herkent in de huidige opzet weer te kunnen aanspreken, mag niet langer uitblijven. Silvia legt de kiem voor een andere benadering van het geloof op Ameland, gericht op de toekomst: pionieren. Daarvoor is een eigen centrum noodzakelijk: ‘Het is juist zo belangrijk dat de Pioniersplek wordt losgetrokken van de kerk, met name omdat de jongeren daar niet meer komen. Een nieuw centrum kan je vanuit het niets opbouwen, en hoeft niet direct een associatie met de kerk uit te stralen’. Vandaag de dag wordt er met man en macht gewerkt aan de gloednieuwe Pioniersplek aan de Oosterlaan in Hollum, in een karakteristiek jasje; ‘De Plaats’ opent bijna haar deuren en staat voor verbinding, gastvrijheid en verdieping. Silvia: ‘We willen een plek bieden voor een ontmoeting met jezelf, elkaar en God.’
Pionieren
Het creatieve brein van Hanneke Wansink gaat direct ratelen wanneer ze hoort van De Plaats. Ze sloot zich op relatief jonge leeftijd aan bij de kerkenraad, en toen de vraag naar vrijwilligers voor de Pioniersplek kwam, twijfelde Hanneke geen moment: ‘Ik wil me hier ontzettend graag voor inzetten en in het bijzonder richten op jongeren tot ongeveer dertig jaar oud, hoewel ik me ook realiseer dat dit misschien wel de moeilijkst te bereiken doelgroep is’. Hoe ze dit wil aanpakken is volgens Hanneke ook direct de kern van Pionieren: ‘Het belangrijkste is luisteren, luisteren naar wat de behoefte is en wat de jongeren zelf graag zouden willen. Daarnaast draait het vooral om het opbouwen van een relatie en vertrouwensband met bezoekers van De Plaats, we gaan samen op zoek naar verdieping, op welke manier dan ook’.
De PKN stimuleert de Pioniersplekken, waarvan er vandaag de dag ruim vijftig in ons land geregistreerd staan. Deze nieuwe en moderne vorm van kerkzijn is ontwikkeld voor iedereen die niet (meer) naar kerk gaat, en duikt op in de meest uiteenlopende locaties, juist omdat Pioniersplekken vanuit allerlei vormen kunnen ontstaan. De verbouwde boerderij in Hollum moet een plek zijn waar iedereen zich welkom voelt, maar richt zich specifiek op drie doelgroepen:
Jongeren
‘Ik ben ervan overtuigd dat veel jongeren het idee hebben dat er ‘meer’ is, er nieuwsgierig naar zijn maar er uiteindelijk niet altijd iets mee doen. De drempel voor de kerk ligt gewoon te hoog’, legt Hanneke uit. Voor deze groep worden tal van activiteiten georganiseerd, waarbij het geloof de ene keer een grotere rol zal gaan spelen dan de andere keer. Natuurlijk is De Plaats ontstaan vanuit een kerkelijk perspectief, maar een doel is juist af te stappen van een vastomlijnd geloof. Hanneke: ‘Het is absoluut niet zo dat we hier de hele middag gaan zitten bidden, in tegendeel!’ Een voorbeeld van een activiteit voor tieners is Rock Solid, waarbij de groep digitaal in verbinding staat met een andere Pioniersplek en samen leuke, grappige of juist inspirerende opdrachten samen uitvoeren. Dat kan met de insteek om het geloof beter te leren begrijpen, maar het kan evengoed een maatschappelijk vraagstuk zijn. Hanneke: ‘Daarom is het zo belangrijk om te luisteren, naar wat de jongeren boeit. Zo bouw je een relatie en vertrouwensband op, en kan je echt aan die verdieping werken.’
Zinzoekers
Stel, je hebt zo op het oog alles prima voor mekaar: een goede baan, fijne woning, een partner en kinderen. Op een gegeven moment heb je een moment van bezinning en vraagt jezelf: is dit het nou? Hoewel dit natuurlijk een voorbeeld is, schetst het wel een beeld van een belangrijke doelgroep die De Plaats wil bereiken; de ‘zinzoekers’. Het is gericht aan een ieder die zich wel eens afvraagt wat nou eigenlijk de zin van het leven is, maar zich tegelijkertijd niet altijd raad weet met dit vraagstuk. Silvia: ‘We denken bijvoorbeeld aan mensen die een druk leven leiden in de stad, een paar dagen Ameland kan dan enorm waardevol zijn. De combinatie van activiteiten in De Plaats en de rust en ruimte van het eiland ervaren, willen we echt gaan aanbieden, wellicht in de toekomst aan te bieden als een soort arrangement.’
Eigen gemeente
En dan is er natuurlijk nog de eigen kerkelijke gemeente. Want hoewel de Pioniersplekken in eerste instantie bedacht zijn voor hen die de kerk niet (meer) bezoeken, moeten de actieve leden zich ook meer dan welkom voelen. Silvia: ‘De Plaats is er echt voor iedereen, en moet zo toegankelijk en laagdrempelig mogelijk zijn. De deur staat ook gewoon open voor een kop koffie!’
Levendige gemeente
Als alles volgens planning verloopt, zal De Plaats rondom Pasen haar deuren openen. Hanneke: ‘Ik kan niet wachten om me maximaal in te zetten voor deze plek, ook al is het best spannend hoe alles gaat lopen. Het ideaalbeeld voor De Plaats over een aantal jaar, is dat het een plek is geworden waar men elk moment van de dag binnenstapt en verdieping vindt door de leukste activiteiten.’ Silvia hoopt dat De Plaats op Ameland zorgt voor een verbindende, maar ook levendige kerkelijke gemeente met veel jongeren: ‘Het zou zo mooi zijn als we kunnen helpen om een niet vastomlijnd geloof te ontwikkelen’.